کلیدر | جلد پنجم و ششم
نویسنده: محمود دولت آبادی
چاپ اول(قطع جیبی): 1387
انتشارات فرهنگ معاصر
گل محمد و یارانش به جنگ با ارباب ها و خان ها که دهقانان فقیر و عشایر را مطیع خود کرده اند و از آن ها سوءاستفاده می کنند می پردازند. افسانه ها پیرامون گل محمد و یاران مسلحش به سرعت در سرتاسر منطقه می پیچد و گل محمد که اندک اندک به چهره ای محبوب نزد مردم تبدیل می شود، در نقش قهرمان آنان ظاهر می شود. در روستاها جلسات شبانه برای همقسم کردن رعیت ها برای مقابله با حق کشی اربابان شکل می گیرد و نامه های حزب توده در میان اهالی روستاها پخش می شود. در یکی از این جلسات، اهالی متوجه به حریق کشیدن کشتزارهای گندم می شوند، بهمین جهت ستار و بلخی بهمراه علی خاکی از اهالی معترض قلعه چمن دستگیر می شوند و نقشه هایشان تا حدودی برای عملی شدن نبرد تیره و تار می شود...
این دو جلد هم تموم شد. با اینکه داستان بی امان و کوبنده تر از قبل روایت میشه و حس تعلیق رو در من بشدت تحریک می کنه، ولی به هیچ وجه تمایلی به خوندن جلدای بعدی و با یه سرعت زیاد ندارم، چراکه دارم با این رمان زندگی می کنم و خط به خطشو دوست می دارم و به زبان ساده تر دوست ندارم هرگز پایانی داشته باشه.
در این دو جلد داستان بیشتر به مردم قلعه چمن معطوف بود و کمتر خبری از شخصیت های ابتدایی داستان مثل مارال و یا خانواده کلمیشی بود. شخصیت پردازی داستان بیشتر از پیش شکل گرفته و بنظر میاد در ادامه هم همین روال ادامه داشته باشه، عنصری که آقای دولت آبادی از همه بهتر و به تمام و کمال بهش پرداخته و من این وجهه رو بیشتر از خصوصیات نوشتنش می پسندم.
رمان کلیدر از دید تاریخی هم نکات قابل توجهی داره و شناخت و درک سیاست در دوران پس از رضا شاه و روی کار اومدن احزاب و بازتر شدن فضای سیاسی آن زمان رو میشه درش دید و بخوبی لمس کرد. از جهتی موضوع فئودالیسم و پرداختن به اراضی رعیت و اربابان هم در این رمان از جمله موضوعاتی هست که به نحو احسنت ازش بهره برداری شده و خواننده رو مدام یاد دهه های بعدی و اصلاحات ارضی محمدرضا شاه می اندازه.
قسمت های انتخابی از کتاب:
«گرچه مردمی که زندگانیشان در مداری بسته گرفتار است، در گشودن زبان و دل، شیوه ای بس سنجیده و به حزم دارند.»
«بزرگترین حسن زن همین است که می تواند مرد را به شوق درآورد. بزرگترین عیب زن هم این است که می تواند مرد را به بیزاری بکشاند. زن است، دیگر»
«برای اینکه یک مردمی را به زانو در بیاورند، اول استقلالش را می دزدند؛ و برای اینکه استقلال یک مردمی را بتوانند بدزدند، آن مردم را به خود محتاج می کنند. با این احتیاج وامانده است که آدم خودش را از دست می دهد، خوار و زبون می شود و به غیر خودی وابسته می شود؛ و نوکر می شود، و مثل کفش پای آنها، مثل نی سیگار آنها،و حتی مثل تیغه شمشیر آنها که وقتی لازم باشدگردن برادر خود، گردن زن و فرزند خود را هم می زند.»
«هنر چیزیست که نه گم می شود و نه دزد آن را می تواند بدزدد.»
«ما را مثل عقرب بار آورده اند؛مثل عقرب!ما مردم صبح که سر از بالین ورمی داریم تا شب که سر مرگمان را می گذاریم، مدام همدیگر را می گزیم. بخیلیم؛بخیل! خوشمان می آید که سر راه دیگران سنگ بیندازیم؛ خوشمان می آید که دیگران را خوار و فلج ببینیم. اگر دیگری یک لقمه نان داشته باشد که سق بزند، مثل این است که گوشت تن ما را می جود. تنگ نظریم ما مردم. تنگ نظر و بخیل. بخیل و بدخواه. وقتی می بینیم دیگری سر گرسنه زمین می گذارد، انگار خیال ما راحت تر است.وقتی می بینیم کسی محتاج است، اگر هم به او کمک کنیم، باز هم مایه خاطر جمعی ما هست. انگار که از سرپا بودن همدیگر بیم داریم!»
پ.ن: این روزها درگیر دروس ارشد و آزمون های استخدامی هستم و اجبارا کمتر، دیگر کتاب ها رو می خونم!
